Retourtje Koude Berg

Van tijd tot tijd kom ik Han Shan weer tegen, de Chinese dichter wiens naam Koude Berg betekent.
Deze keer was het een opmerking, of eigenlijk twee, in een interview in de NRC van 6 mei 2016.

De geïnterviewde is Harvard hoogleraar Chinese geschiedenis Michael Puett.
Het is zeker de moeite waard om dat artikel op te zoeken en in zijn geheel te lezen, om de context te zien waarin de passages die ik hier aanhaal uitgesproken zijn.
De associaties met Han Shan die bij mij ontstonden slaan op een gedicht waarover ik al eens in een ander stukje in dit weblog schreef.
Allereerst het hele gedicht:

All my life I’ve been lazy,

hating anything solemn,
finding light matters more congenial.
Others may study how to make a profit,
I have my single roll of scripture.
I don’t bother to fit it with a roller or case,
or trouble to carry it here or there.
Like a doctor prescribing a medicine for each disease,
I use what remedy is at hand to save the world.
Only when the mind is free of care
can the light of understanding shine in every corner.

Bij de laatste regels dacht ik toen ik het slot van het interview las:

Bent u zelf veranderd sinds u de Chinese denkers bestudeert?

„Ja. Enorm. Als ik vroeger over straat liep, zag ik niets, ik was alleen maar druk in mijn hoofd. Dat is nu anders. De dagen dat ik in een half uurtje van mijn huis naar de campus wandel, geniet ik intens van alles om mij heen. Ik kijk naar mensen, merk op hoe het weer verandert, aanschouw de wisseling van de seizoenen. Ik sta open, ook voor nieuwe ontmoetingen. It’s fantastic.”

Bij Stig Anderson die het gedicht  ook bespreekt in dit artikel wordt de strofe
Like a doctor prescribing a medicine for each disease,
I use what remedy is at hand to save the world.
Als volgt geïnterpreteerd:

I use what remedy is at hand to save the world. This is exactly the Tantric approach. You use what is here and now. In the Yoga poses you work with the body. The body as it is – soft or rigid, young or old.
In meditation you make use of that which is happening in the mind during the meditation. You don’t try to avoid it. In this way you transform the energy. You have, like Han-shan, saved your world. You have done that with the remedies at hand in the meditation. In the next meditation you repeat the process, with the means you have at your disposal then. You return to Cold Mountain.

Puett daarentegen ziet minder in meditatie.
Nadat hij uitlegt dat er niet zoiets is als een vaststaand zelf, net zo min als er een statische wereld is, en dat je daarom niet moet proberen om beslissingen in je leven vanuit een vaste methode, rationeel of intuïtief, te nemen.

Op de vraag van de interviewer “Wat moet je dan wel doen?” antwoordt hij:
“Er is een derde weg. Je kunt proberen om je emoties in te zetten om alle nuances van een situatie te doorgronden. In allerlei situaties kun je je emotionele vermogens bijschaven, zodat ze in de pas gaan lopen met je verstand en je beslissingen kunt nemen die de toekomst openleggen.”

I use what remedy is at hand to save the world, zou Han Shan zeggen.

“Omdat we vaak een onveranderlijke kijk op onszelf hebben, beperken we ons tot rollen die we in het verleden speelden. Maar in een veranderende wereld moet je leren beslissingen te nemen rekening houdend met een complex zelf.” voegt hij er nog aan toe.

Lijkt dat op mindfulness? wil de interviewer weten.

„Nee, totaal niet. Mindfulness is gebaseerd op de boeddhistische gedachte dat je moet onthechten en geen oordeel moet vellen, opdat je innerlijke vrede vindt. Maar je ontwikkelt je niet door je terug te trekken uit de wereld en te mediteren. Het vredige gevoel dat je dan eventjes hebt, verdwijnt toch weer zodra je met de buitenwereld in aanraking komt. Door juist naar buiten te kijken en de interactie met jezelf en de ander te verbeteren, kun je als mens verbeteren.”

Hoe kan het dat Anderson en Puett zo totaal verschillend op diezelfde tekst reageren.

Het antwoord schuilt in de laatste zin van Puett: Ik sta open.
Puett kijkt naar buiten ziet de wereld in al zijn complexiteit en gebruikt de middelen die voorhanden zijn om de wereld te redden.
Anderson keert zich naar binnen mediteert en zegt dan You have, like Han-shan, saved your world. Jouw wereld.
Maar als er niet zoiets is als een zelf, dan is er ook niet iets dat zich een wereld toe kan eigenen.Er is niet zoiets als Andersons wereld , noch is er de wereld van Puett. Er is een grote vlietende wereld die door geen van ons te overzien is, en door geen van ons in één kader te vatten is. We reageren wel doorlopend met delen van die wereld. En zoals Puettt het beschrijft kan er dan iets gebeuren:

 “Stel ik ben moe, en onderweg naar mijn werk maak ik me druk om een collega. Ik stap chagrijnig de bus in, maar in plaats van nors te kijken, lach ik naar de buschauffeur. Door die kleine handelingen verander ik al iets in mijzelf en mijn omgeving, het zorgt ervoor dat ik in een andere stemming komt.”

Uit mijn hart gegrepen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: