Archive for the ‘mens beeld’ Category

Krimpgemeenten en krimpvoorzieningen

zaterdag 24 februari, 2018

Krimpgemeenten en krimpvoorzieningen hebben die iets met elkaar te maken?

De belangrijkste oorzaak van bevolkingskrimp is niet dat mensen minder lang blijven leven, maar dat de gezinnen kleiner worden dat er later aan kinderen wordt begonnen en dat mensen en vooral jonge mensen gemeenten verlaten als daar minder werkgelegenheid, onderwijs en andere`perspectief biedende voorzieningen zijn.

Ik woon in zo’n gebied. En nu is het toevallig zo, dat de gemeente waar mijn geliefde dorp toe behoort zich op een stijgend aantal inwoners mag beroemen.
Ik zou natuurlijk graag beweren dat door mijn vrouw en mij komt, want nadat wij hier zo’n zes jaar gelden neerstreken, zijn een zuster, twee zoons en twee kleinkinderen ons nagereisd.

Nee, de oorzaak is eerder te zoeken in het gereedkomen van een imposante studentenflat, van een Duitse Universiteit op een steenworp hier vandaan.
Die maateenheid Steenworp, heet in het Duits Katzensprung en zo heet de flat dan ook.
Er komt nog zo een, en daarvoor is al een wachtlijst van 600 personen.
Iedereen blij dus, op één raadslid na, die bij elke raadszitting wel iets te mopperen over die vreemdelingen, maar die maakt dan ook geen deel uit van de coalitie die dit tot stand heeft gebracht.

Maar omdat op grotere schaal en op langere termijn de bevolking in deze streek afneemt wordt de dienstverlening hier ook steeds schameler.
En hoe slechter die voorzieningen worden, hoe eerder de jeugd hier zal denken: “Wegwezen!”
We belanden dus in een spiraal.

Dooming bisnez i.p.v. blooming bisnez
Want business heeft er alles mee te maken.
In mijn jeugd had je in grote steden een

  • Gemeentelijk vervoerbedrijf
  • Gemeentelijk energiebedrijf
  • Gemeentelijke waterleiding
  • Stadsreiniging
  • Gemeentelijke gezondheidszorg
  • Gemeentelijke weeshuizen
  • Gemeentelijke bejaardenhuizen
  • Gemeentelijke leenbank
  • Gemeentelijke onderwijsinstellingen van basisschool tot Universiteit
  • In Amsterdam zelfs een Gemeentegiro

Als ik het goed heb is daar alleen de Universiteit nog van over.

In plaatsen waar wegens de schaalgrootte dergelijke voorziening niet mogelijk waren had je provinciale equivalenten en op de grootste schaal had je de PTT de Nederlandse Spoorwegen en de Rijkspostspaarbank.

Dat werkte allemaal prima, totdat er in de tachtiger jaren een versie van het liberalisme het marktmechanisme als het zaligmakende recept voorschreef als basis van de economische en sociale maatschappelijke ordening.
Een medicijn dat helaas van links tot rechts geslikt werd.
Begrippen als verzorgingsstaat werden door de ferme jongens , stoere knapen retoriek van de neoliberalen afgeschilderd als een systeem waarmee je losers pamperde en alleen maar nieuwe losers kweekte.
Omdat niet alleen de sociaaldemocraten hun ideologische veren afschudden maar ook de christendemocraten naar een kleurloos midden afdreven, kon dit proces ongehinderd doorgaan, met als resultaat dat nu vrijwel alle nutsvoorzieningen in handen zijn van commerciële instellingen. Waarvan sommigen zelfs deel uitmaken van multinationals.

Het resultaat kennen we: minder waar voor meer geld.
Het is onbegrijpelijk dat deze flagrante aantasting van de taak van een overheid; zijn ingezetenen te beschermen en te dienen, nog steeds massaal geaccepteerd wordt, en dat de mythologie  van de marktwerking als het ware geloof omarmd wordt.
Oké, dat verhaal van de concurrentie klopt in zoverre dat de grote kapitaalkrachtige partijen eerst de kleintjes kapot concurreren, maar zodra ze met zijn tweeën of z’n drieën over zijn sluiten ze een herenakkoord en verpakken dit zo handig dat het jaren kan duren voor dat de kartelvorming ontdekt wordt. En dan wordt na enig juridisch gespartel de boete betaald en worden er mensen ingehuurd om een slimmere constructie te bedenken.

Nu kunnen we tot op zekere hoogte ons zelf er niet van vrijpleiten dat we dit hebben laten gebeuren, want dit is allemaal gebeurd met instemming van de mensen die wij gekozen hebben.
Maar dat gaat maar ten dele op, want er is langzamerhand geen grote partij meer waar de kleine man, de arme immigrant , de laag opgeleide (U weet wel wat we vroeger aanduidden als de arbeidersklasse of met enige trots het proletariaat) van nature zijn heil zocht. En die we nu misprijzend zien als aanhangers van populisme.
Niet dat dat populisme te prijzen valt, want dat is alleen maar een ‘ideologie’ die vijanden aanwijst, maar hun aanhang verdient  wel enig begrip.

Goed, daar zitten we dan.
Hoe komen we hier uit?
Toch maar weer op die beginselpartij stemmen, maar dat niet alleen.
Lid worden en de discussie oprakelen, hoe we de publieke voorzieningen terug veroveren.
Kan dat?
Ja natuurlijk kan dat. Als we maar met genoeg mensen zijn en op het juiste niveau beginnen.
En dat is op het basis  niveau. Door daar coalities te smeden. Vrijwilligers te politiseren en middelen te geven. Kleine stukjes van de leefomgeving terug te winnen, zodat de achterban groeit. Door te luisteren naar het actieve deel van de nieuwe generatie.

Dan zullen we draadje voor draadje het tapijt van de samenleving herstellen, met de basisvoorzieningen als schering en de veelkleurige talenten van ons burgers als inslag.

 

 

Advertenties

Een voorschaduw van een gevoel

maandag 12 februari, 2018

Na de operatie waarbij wat titanium aan mijn gestel werd toegevoegd is de onderste helft van een been nog gevoelloos.
Vijf tenen kijken mij nieuwsgierig aan uit hun gipsen bedding, maar ik kan ze er niet toe bewegen zich te bewegen.
Het is de tweede keer dat ik zoiets ervaar.
De eerste keer was het héle been veranderd in een aan mij verbonden ding dat er net zo uitzag als het been dat zich eerst daar bevond. Ik kon het ding aanraken en mijn hand signaleerde “beenvormig voorwerp hier” maar er was geen been dat een hand voelde.
Dat ervaren mensen met een dwarslaesie dus, en er kwam weer een dimensie bij aan mijn begrip van vervreemding.

Maar later op de dag en de nacht die er op volgde, beleefde ik een paar keer een nieuwe ervaring.
Een ervaring die ik niet goed kan beschrijven in bestaande bewoordingen. Maar ik ga proberen er zo dicht mogelijk bij in de buurt te komen.

Ik zou het woord voor-gevoel gebruiken als dat al niet in een andere betekenis in gebruik was. Want wat we daar mee aanduiden is een gevoel of gedachte over iets wat nog niet daar is.
Hier betekent gevoel iets anders dan een fysieke gewaarwording. Maar het is opmerkelijk dat we, als we niet zo zeker zijn van de legitimiteit van die gedachte of dat gevoel dat we dan in de taal verijzen naar de lagere regionen van het lichamelijke
We spreken over een onderbuikgevoel of gut feeling, of voelen het aan ons water.

Maar wat gebeurde er nu in dat ziekenhuisbed?
Op een bepaald moment was er een gewaarwording van mijn enkel. Een gewaarwording die nog geen gevoel was. Ik voelde niet mijn enkel, maar de aanwezigheid van mijn enkel.
Het komt in de buurt van wat je merkt kort voor het begin van het ochtendgloren bij een bedekte hemel,als je nog niet kunt zien waar de hemel ophoudt en de horizon zich begint af te tekenen.
Het is een tinteling, een gevoel wat nog niet helemaal ontwaakt is. Een gewaarwording in statu nascendi.
Misschien waren er wel een paar neuronen uit de enorme voorraad die we in reserve hebben die zich nog iets verder moeten ontwikkelen om met dit soort nieuwe ervaringen om te gaan.
Toen geleidelijk andere delen  va mijn voet ontwaakten kwam die voor-melding weer eerst.

Toen ik hier over door mijmerde kwam ik op een verrassende gedachte.
Zoals uit mijn blog blijkt ben ik gefascineerd door de mogelijke volgroeide mens.
Want als wij dachten dat wij deel uitmaakten van een volmaakte mensheid, zouden we net zulke zelfgenoegzame ijdeltuiten zijn als middeleeuwers die het zelfde dachten.
In al mijn bespiegelingen over een rechtvaardige en liefdevolle samenleving, heb ik me eigenlijk vrijwel alleen maar bezig gehouden met de maatschappelijke en ruimtelijke ordening van de maatschappij in de verwachting dat die zou leiden tot een vreedzame ‘family of men’.

Maar nu ineens, door die veronderstelling van neuronen in opleiding, besprong mij het idee van een verdere ontwikkeling van onze zintuigelijkheid.
Als je het traject bekijkt dat we hebben afgelegd sinds wij nog slechts mensachtigen waren, dan is naast de verbluffende ontwikkeling die ons bewustzijn heeft doorlopen – in elk geval door mij – weinig aandacht besteed aan de ontwikkeling van ons gevoel.

Vormen van empathie zien we al bij sommige diersoorten, maar bij sommige exemplaren van de soort mens zien we dat al zo ver kan gaan dat die tot zelfopoffering leidt.
Wat eveneens een fascinerend verschijnsel is, is dat we evenals primaten en enkele andere diersoorten blijkbaar spiegelneuronen hebben.
Die zorgen er onder andere voor dat wij automatisch zelf hap bewegingen maken als we ons kindje voeren. of dat je wanneer je de voeten van je geliefde masseert je zo ontspant dat je zelf acuut slaperig wordt.
Dat je een soort echo voelt van wat degene die je met aandacht of liefde aanraakt zal voelen. Weliswaar niet met die zelfde intensiteit, maar als een vage afbeelding er van.
Hebben we hier misschien te maken met een vorm van sensitiviteit die zich bij de mens aan het ontwikkelen is?

Evolutionaire ontwikkelingen gaan langzaam, dus we zullen het zelf niet meemaken.
Maar laten we een gecontroleerd dromen, wat het evolutionaire voordeel zou zijn van zo’n toenemende intersensitiviteit  om het maar een naam te geven.
Dan is het misschien nuttig om niet alleen na te denken over de vraag welke maatschappelijke ordening ons het beste stimuleert om goede mensen te zijn, maar hoe we onze soort misschien kunnen helpen die faculteiten te ontwikkelen waardoor we zo voor komen dat we elkaar uiteindelijk zullen kennen van aangezicht tot aangezicht.

Als het inderdaad, zoals sociaal georiënteerde groeperingen al lang veronderstellen, een evolutionair voordeel biedt als de intersensitiviteit van mensen zich verder uitbreid zullen we naarmate die evolutionaire ontwikkeling voortschrijdt de kring van mensen die wij als onze naasten beschouwen voortdurend verwijden en zullen onze spiegelneuronen steeds vaker en steeds enthousiaster aan het werk gaan.

Een van de vroegste vormen van contact maken en met een tot dan toe onbekende persoon is een uitgestoken hand.
De naar mijn smaak wat misantrope interpretatie daarvan is:’kijk er zit geen mes in’. Maar je zou er ook in kunnen zien:
‘kijk, vijf vingers net als jij;
voel, warm net als jij’.
In meerdere films komt een scene voor waar een vrouw haar man in een gevangenis bezoekt. Ze zitten tegenover elkaar gescheiden door een glaswand en praten via een geluidsverbinding. De man houdt zijn hand met gespreide vingers tegen het glas, en zij plaatst haar hand aan de andere zijde zodat hun vingertoppen elkaar spiegelen,. En wij kijkers voelen het mee.

De handreiking is wellicht het begin van een ontwikkeling naar een schitterend wezen:

De Mens.

Met een Hoofdletter die ook een Hartletter is.


%d bloggers liken dit: