Archive for the ‘Uncategorized’ Category

Gelukkig in Holset VIII; Korte tijdreis

donderdag 16 juli, 2015

Kort na zonsopgang was ik op de tuin.
De zon was nog niet te zien want die bescheen nog de andere kant van de Vaalserberg. De maan was halfvol met een minime bolling aan de rechter kant en stond tamelijk hoog aan de zuidelijke hemel. Nog een weekje tot het Suikerfeest betekende dit deze keer, bedacht ik, en ik dacht even terug aan die collega’s van acht, negen jaar geleden, die de Ramadan voorschriften naleefden en de hele dag zonder eten of drinken werkten in de kas waar het een graad of 28 was. Die keken denk ik ook met bijzondere aandacht naar de maan.

De tuin waar ik me bevond is een moestuin van ongeveer 90 m², die ik sinds oktober 2014 kon huren van de gemeente Vaals.
En dit veldje zorgt voor die laatste 10% die nog aan het volmaakte geluk ontbrak.
Die ochtend waar ik over begon was ik nog niet aan het werk gegaan. Ik stond voor de zoveelste keer mijn ogen en mijn ziel te drenken aan het onbeschrijflijke uitzicht, dat elke keer weer op een andere manier volmaakt als de vorige keren  in je ogen zinkt.

Niet lang geleden had ik op de vraag van iemand uit het dorp, of alles goed ging, geantwoord dat mijn enige probleem was dat ik mijn geluk niet op kon.
Dat was een wat boude uitspraak, want natuurlijk doen zich met enige regelmaat (bijvoorbeeld tegen het eind van de maand) ook praktische problemen voor, maar zonder problemen zou het leven het ook zonder oplossingen moeten doen. En tot nu toe ben ik er in geslaagd het geluk zonder ernstige problemen te verwerken.
Het punt is alleen dat het op momenten nog al overweldigend op je af kan komen.

Zo’n moment was het toen er van uit een bomengroep links een zwerm kraaien, ik schat en stuk of zestig, zeventig luid kraaiend onder de maan door kwam vliegen.
Wow!

Je hoort vaak de uitdrukking dat iemand stomweg op het verkeerde moment op de verkeerde plek was, maar nooit iets over de momenten dat je op het goede moment op de goede plek bent.
Denk bijvoorbeeld maar eens aan die eerste ontmoeting met degene die de verdere loop van je leven zou gaan bepalen.

Het bijzondere aan het moment onder de maan was het gevoel dat het achter liet.
Toen die kraaien over vlogen was er even niets anders.
De ochtend hemel was er. Daaronder de maan, daaronder de kraaien, dan weer een afstand en dan één mens. Op dat moment even ontdaan van alle achtergrond, van de kennis van hoog en laag, van aarde en asfalt, van goed en kwaad. zonder besef van steden en wegen. Eén ontmantelde mens,  die beneden was en naar boven keek, de kraaien bewonderde en ook een beetje benijdde misschien, in een gevoel van onbegrensd ontzag voor alles wat er was en verwondering dat er bij te zijn om het te aanschouwen.

Zo moeten onze verre voorouders zich bij tijd en wijle gevoeld hebben toen ze, nog niet beladen met kennis, alles wat er was aanschouwden.

Advertenties

Wel of geen nieuws onder de zon?

donderdag 11 december, 2014

Wie zegt dat er niets nieuws onder de zon is, lijkt z’n eigen gelijk te te bewijzen, want het zelfde is al een paar duizend jaar geleden opgemerkt in het boek Prediker. Maar is het ook waar dat er niets nieuws onder de zon is?

Stel je voor dat je een bepaald stokpaardje hebt, waar je je omgeving regelmatig aan herinnert. Op een dag zit je naar een serieus discussieprogramma op de tv te kijken (op een buitenlandse zender bijvoorbeeld) en daar verkondigt een gerespecteerd deskundige – weliswaar in iets andere bewoordingen – jouw stokpaard!
“Nou”, zeg je, terwijl je trots en ontroerd om je heen kijkt, “nou hoor je het eens van een ander”.
Blijk je alleen thuis te zijn.
Een geval van niets nieuws onder de zon, dus.

Dat tegenkomen van je eigen idee in het werk van een ander is iets wat me de laatste jaren meermaals overkomt.
Zo heb ik her en der in mijn teksten verkondigd dat je bent wat je doet.

Dit jaar kregen we voor het seminar “Denn was ist Zeit?” van de RWTH Aachen een literatuurlijstje waarop ook een fragment van een boek van Henri Bergson stond.
De inhoud van dat stuk bleek zo boeiend dat ik op zoek ging naar een Nederlandse vertaling van het oorspronkelijk Franstalige werk Lévolution creatrice. En die bleek te bestaan in een uitgave van de Wereldbibliotheek waarvan ik een druk van 1925 aan kon schaffen. En wat lees ik op pagina 38?

“Terecht zegt men dus, dat hetgeen wij doen, afhankelijk is van wat wij zijn; maar men voege daar nog aan toe, dat wij tot op zekere hoogte zijn, hetgeen wij doen, en dat wij zonder ophouden onszelf scheppen.”

De scheppende evolutie is überhaupt een idee wat mij zeer vertrouwd is. Ik heb het in dit blog ergens over een wevend tapijt en dat komt aardig in de buurt.
Het is overigens wel grappig hoe de figuur van Bergson al vaker mijn pad leek te kruisen.
Toen ik als tiener bedacht dat ik toch iets meer van  filosofie wilde weten, leende ik uit de hier al eerder bezongen bibliotheek een boek met als titel “Van Socrates tot Bergson”. Van Socrates had ik natuurlijk wel gehoord maar van die andere man niet. Ik wist toen nog niet dat je zijn naam met de klemtoon op de tweede lettergreep en met een Frans accent moest uitspreken.(En ook nog niet dat een filosoof niet per se een man hoeft te zijn.
Maar in het boek ben ik hem ook niet tegengekomen, want al bij Plato begon het me te duizelen.
Mijn jonge hersentjes waren er nog niet aan toe.
Een tiental jaren later werd mij door mijn toenmalige baas, de directeur van de Staatsdrukkerij, Th. H. Oltheten het werk van Teilhard de Chardin onder de aandacht gebracht. Daar trof ik het idee van een voortdurende schepping aan wat ongetwijfeld bijgedragen heeft aan mijn metafoor van een (zichzelf) wevend tapijt.
Inmiddels weet ik dat Teilhard sterk door Bergson beïnvloed is.

Een tweede ‘lees je het eens bij een ander’ ervaring werd veroorzaakt door Susanne K. Langer.
In mijn stukje De Betekenis der Dingen opperde ik dat door het verbinden van een klank (of een ander teken) aan een object, dus door het een naam te geven, je dat object kon oproepen in het bewustzijn van je zelf en dat van anderen met wie je dat teken gedeeld had. Met andere woorden (sic) door het uitvinden van de taal ontwikkel je ook het bestaan van abstracties!

Langer, beschrijft in Philosophy in a New Key: A Study in the Symbolism of Reason, Rite and Art op een zeer leesbare wijze hoe wij de werkelijkheid kunnen bevatten door deze te registreren in symbolen.

Een derde ‘schon dagewesen’ ontdekking betrof mijn stukje over ergens recht op hebben. Daar in speculeer ik dat het enige grondrecht wat ik me kan voorstellen het recht op (behoud van jouw) leven is. En dat dat op zich leidt tot een recht op alle voorwaarden waaraan voldaan moet worden om dat recht ook te kunnen doen gelden, en dat dat onder andere ook betekent dat je recht hebt op een gezond milieu.

Dus wie schets mijn verheugenis, toen ik in het Nederlands Juristenblad van 19 juni 2014 de volgende tekst aantrof:
Toen in de laatste decennia van de 20e eeuw het concept ‘duurzame ontwikkeling’ in zwang raakte, boog de Amerikaanse hoogleraar Edith Brown Weiss zich over de vraag of duurzaamheidsdenken juridisch-theoretisch onderbouwd kon worden door middel van de theorie van ‘intergenerationele ecologische rechtvaardigheid’ (intergenerational ecological justice).
In haar boek ‘In Fairness to Future Generations’ beargumenteert zij dat elke generatie een ‘natuurlijk en cultureel’ erfgoed ontvangt van voorgaande generaties en dit erfgoed voor toekomstige generaties beheert in een trust-relatie.Drie beginselen van intergenerationale ecologische rechtvaardigheid vloeien uit deze trust-relatie voort:
– elke generatie moet de diversiteit van het natuurlijke en culturele erfgoed behouden voor toekomstige generaties;
– elke generatie moet ervoor zorgen dat de kwaliteit van dit erfgoed wordt behouden en wordt doorgegeven aan toekomstige generaties;
– elke generatie zorgt ervoor dat haar leden gelijkwaardige toegang hebben tot het natuurlijke en culturele erfgoed dat is ontvangen van voorgaande generaties, en dat deze toegang doorgegeven wordt aan toekomstige generaties.

Niets nieuws onder de zon dus?
Helemaal niet. De genen vóór mij die een en ander al eerder en beter bedacht hadden, waren destijds misschien wel de eersten die op dat idee kwamen.
Bovendien was het ooit voor mij wel een nieuw idee. En hier herken ik mijzelf weer in het denken van Bergson. Hij zegt op p. 36:

Onze persoonlijkheid, die op ieder oogenblik wordt opgebouwd uit zich opstapelende ondervinding, verandert onophoudelijk. ….Zoo groeit en rijpt onze persoonlijkheid zonder ophouden. Ieder van hare momenten is iets nieuws, dat toegevoegd wordt aan het voorafgaande.

Dat wil zeggen dat op het moment dat ik iets ervaar, iets herken, iets begrijp, iets nieuw-begrepens in verband breng met wat ik al begrepen had, ik veranderd ben, gegroeid en laten we hopen gerijpt ben. Er is een nieuw iemand onder de zon.
Ook Langer betoogt (p.89):
“A little reflection shows us that , since no experience occurs more than once, so called ‘repeated experiences’ are really analogous experiences”

Wat ook vernieuwt is dat de samenkomst van verschillende ideeën – of die nu zelf ontwikkeld zijn of uit al aanwezig gedachtegoed tot ons gekomen zijn – tot een reactief mengsel kan leiden waaruit nieuwe gedachten of nieuwe interpretaties ontstaan, die in de vorm van nieuwe patronen of symbolen tot nieuwe inzichten en gedragspatronen kunnen leiden.

In mijn geval heeft het in elk geval er voor gezorgd dat ik op een andere en inspirerende manier ben gaan nadenken over de vraag wat onze aanwezigheid hier als denkende dieren voor betekenis kan hebben, en wat je daarover wel en niet zult kunnen weten of begrijpen.
En ook dat het mogelijk moet zijn daarover in begrijpelijke taal te denken te spreken en te schrijven.

En dus heb ik het plan opgevat om hier een boek(je) over te gaan schrijven, waarvan de voorlopige titel op dit moment luidt:
Wat doen we hier eigenlijk?

Trappistenoplossing

vrijdag 18 juli, 2014

Schilderen is al erg genoeg.
En als je dan ook nog doorlopend trapje op, trapje af  moet om je roller of verfkwast in te dopen, ben je dat binnen de kortste keren (ladder)zat.

Vandaar deze oplossing. Het bakje vastgezet aan de bovenkant van het trapje
DSCN1620
DSCN1621

 

Positief denken, wasdatnouweer…

zondag 25 mei, 2014

Onlangs werd in mijn bijzijn iemand aangespoord positief te denken, en ik hoorde mezelf grommen.
Positief denken, het is een uitdrukking die bij mij juist negatieve gevoelens oproept.
Een van de oorzaken hiervoor is waarschijnlijk dat in het wauwelcircuit dat zich zelf veelal als ‘spiritueel’ afficheert, nog wel eens beweerd wordt dat je ernstige-, ja zelfs levensbedreigende aandoeningen kunt overwinnen door Pósitief Te Denken.
Je zou bijna vloeken als je zoiets hoort.
Iemand die bezwijkt aan een slopende ziekte, heeft dat dus blijkbaar aan zichzelf te danken: Niet positief genoeg gedacht.

Maar als je dit vervelende gebruik nu even vergeet, kan je je afvragen of er überhaupt zoiets bestaat als positief denken.
Wanneer denk je positief, wanneer negatief en wanneer haal je maar net een klein zesje?

Nu is het bij nuchter denkende mensen bekend dat denken geen enkel direct effect op de omgeving van de denkende heeft, ook al denken gebedsgenezers en paranormale lieden en hun achterban daar anders over.
Het kan natuurlijk wel dat je iets ziet of meemaakt dat je bevalt, je vervolgens denkt: ‘Goh, wat leuk’ (positieve gedachte?) en vervolgens glimlacht.
Dan kan die glimlach op zich ook weer een effect hebben. (Hij of zij kijkt terug en glimlacht ook, bijvoorbeeld).
Maar dan is dit toch niet een gevolg van positief denken. De positieve gedachte was zelf ook een gevolg.

Laten we dan iets anders bedenken.
Je wandelt in een andere stad in Nederland en je komt terecht in een winkelcentrum. Je ziet daar een Zeeman, een Kruidvat, een Scapino, een Blokker naast een Hakkenbar.
Vervolgens denk je: ‘Kom op, Positief Denken’ en je denkt met volle kracht: ‘Goh, wat een gezéllige winkelstraat’.
En wat gebeurt er? Niets
Helemaal niets.

We mogen dus gerust vaststellen dat weliswaar een positieve situatie een positieve emotie op kan wekken, die leiden kan tot een positieve gedachte en die misschien wel weer tot een positieve actie. En dat een negatieve situatie in de regel niet direct een positieve emotie en/of gedachte zal opwekken, en dat het in dat geval geen zin zal hebben een positieve gedachte te faken in de hoop dat er dan een positieve emotie en misschien zelfs wel een positieve situatie zal ontstaan.

Wat wél zou kunnen helpen in zo’n geval, is de negatieve situatie of emotie te analyseren. Na te gaan wat de oorzaak zou kunnen zijn. Te zien of je daardoor misschien ziet of- en hoe je die situatie zou kunnen veranderen.
Dat werkt vaak zowel bij grote maatschappelijke situaties als bij persoonlijke zoals een probleem op je werk of in een andere relatie of ten aanzien van een gemoedstoestand.
De kans op succes wordt dan groter als het denken er over eerlijk, helder, kritisch, analytisch en redelijk is.

Het is goed mogelijk dat er bij het nadenken over een moeilijke persoonlijke situatie of gemoedstoestand ook gedachten aan negatieve ervaringen naar voren komen.
Het zou dan niet nuttig zijn om die gedachten en emoties die ze oproepen onder het moto ‘positief denken’ zo maar weg te duwen. Het kan juist nuttig zijn om ze te doordenken. Om te kijken of je er een vinger achter kunt krijgen, waar ze vandaan komen, of ze misschien ook op een andere manier te interpreteren zijn.

Kortom de stuff waar therapeuten je mee kunnen helpen als je er zelf niet uitkomt.

Gelukkig in Holset VII; de Euregio bonus

zondag 23 maart, 2014

In ons vorige leven. dat wil zeggen toen wij nog niet in Limburg woonden, grepen we elke gelegenheid aan om hier een paar dagen door te brengen.
Dat vergde een autorit van ruim twee uur en daarbij was het passeren van Breda altijd een belangrijk moment. Want kort nadat we van de A zoveel de A nog iets meer opreden kwamen we in het bereik van Klara.
Klara speelt de laatste jaren een grote rol in mijn leven en heeft veel aan mijn levensgeluk bijgedragen.
Voor jullie nu denken dat ik slachtoffer ben geworden van een vertraagde midlife crisis, zal ik voor wie Klara niet kent verklaren wie zij is:
Zoals ik pas na enige jaren bedacht staat Klara voor klassieke radiozender. Een Nederlandstalige Belgische FM-zender.
Deze zender zendt het grootste deel van de werkdagen klassieke muziek uit, alleen onderbroken door aankondigingen en korte nieuwsuitzendingen.  Er is ook nog een zusterzender Klara continuo die alleen maar de muziek uitzendt en waarbij je de playlist van het internet moet vissen. (Of misschien zijn er wel moderne radio’s met een display waar de titels op verschijnen. Anders moet iemand dat maar uitvinden.)

Waarom ben ik zo van Klara gaan houden?
Om twee redenen.
Omdat ik nu van muziek ben gaan houden waar ik vroeger niet uit mijzelf naar zou gaan luisteren. Bijvoorbeeld omdat ik dacht aan Barok wel genoeg te hebben, en ik bepaalde genres en componisten soms zelfs niet eens bij naam kende.

Zo kan ik tegenwoordig op de vraag “Aimez-vous Brahms?’ Jazeker antwoorden. Nooit van mezelf gedacht.
Nu we hier wonen is Klara continu te ontvangen en is deze luxe een dagelijkse luxe geworden.
Zo viel ik op een dag in een uitzending die zoals ik later begreep gewijd was aan de dag van de stilte. (Blijkbaar is er een keer per jaar een dag van de stilte. Nou ja). Maar ondanks die stilte was er dus muziek. Muziek als ik nog niet eerder had gehoord. Mooi. IJzig mooi.
Muziek die mij raakt roept vaak beelden bij mij op. Landschappen meestal. Dit keer waren het tamelijk barbaarse landschappen waarin kreunend rotsen uit de grond oprezen. Het leek niet op iets wat ik ooit gezien had. Soms waren het geen rotsen maar reusachtige kristallen. De componist moest wel een Noor of een Fin zijn dacht ik. Dat had ik mis, maar ik zat wel in de buurt, het was een Est, Arvo Pärt.
Dank U, Klara.

Het is echter niet alleen de muziek waarvan ik geniet. Het is de totaal andere toonzetting van deze Vlaamse zender. Hier wordt normaal gesproken, zonder onnodige klemtonen en pauzes. Hier wordt geademd in plaats van gehijgd. Hier worden gesprekken gevoerd in plaats van discussies. Deze volstrekt on-hysterische toonzetting is iets wat je op de Nederlandse zenders nog nauwelijks aantreft. Wat een verademing.
Wees gegroet oh Klara. Gij zijt de gezegende onder de zenders.

Een andere Euregio bonus is dat we hier in het bereik van een aantal Duitse DVB-T zenders wonen.
Dat betekent niet alleen dat je het lokale nieuws kan volgen (Aken is lokaal nieuws), maar dat je van discussie programma’s van een soort die wij nauwelijks nog op de Nederlandse TV  aantreffen kunt genieten, zoals Köllner Treff en Hart aber fair.
Je weet niet wat je meemaakt. Mensen laten elkaar uitspreken. Gaan op elkaars argumenten in in plaats van hun eigen riedel te herhalen. En voor zover ik de Duitse taal meester ben, krijg ik de indruk dat alle zinnen op een natuurlijke wijze hun einde halen.

Alleen Buitenhof komt nog in de buurt al mis ik Clairy Polak nog steeds. En vroeger (opa spreekt nu over de beginjaren van de televisie) had je het internationale journalistenforum op zondag ochtend.

Het is dan ook met weinig spijt dat we ons Digitenne abonnement hebben opgezegd. De commerciële zenders kunnen we niet meer ontvangen, maar die bekeken we toch alleen naar als er een speelfilm op vertoond werd, en als we willen weten of rechts nog bestaat, kijken we eens per week wel even naar de zender voor wacko Nederland.


%d bloggers liken dit: